Chuyên mục
Soạn văn 10

Soạn bài Nỗi sầu oán của người cung nữ trích Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều

1. Tìm hiểu bố cục của đoạn trích

-Trích đoạn “Nỗi sầu oán của người cung nữ” ( Cung oán ngâm khúc) của Nguyễn Gia Thiều có thể chia ra làm bố cục hai phần như sau:
+ Phần 1: Bốn khổ thơ đầu: Nói về cuộc sống thiếu thốn, điêu tàn của người cung nữ trong cung cấm cùng với sự đối lập sâu sắc với sự xa hoa tráng lệ của cung điện, đền đài trong cung vua-> Nhấn mạnh đến sự đáng thương trong hoàn cảnh sống đầy tù túng của những người cung nữ.
+ Phần 2: Những khổ thơ còn lại: Tình cảnh éo le đầy đau khổ của người cung nữ khi khắc khoải mong mỏi nhưng cuối cùng vẫn phải chôn vùi tuổi xuân, hạnh phúc nơi cung cấm.

2. Nhận xét về nghệ thuật miêu tả không gian và thời gian

– Để làm nổi bật tình cảnh đáng thương của người cung nữ, tác giả Nguyễn Gia Thiều vô cùng khéo léo trong việc lựa chọn và tái hiện không gian và thời gian:

+ Về không gian: Đó là không gian cung cấm, không gian đầy khuôn khổ, tù túng của cung cấm hoàn toàn phù hợp trong việc diễn tả tâm trạng cô đơn, sầu tủi của người cung nữ, làm nổi bật lên tình cảnh đầy đáng thương của những người phụ nữ này. Không gian cụ thể như:
•    Lầu đãi nguyệt
•    Gác thừa lương
•    Phòng tiêu.
+ Thời gian chảy trôi tuần hoàn, nổi bật nỗi khắc khoải của những người cung nữ, thời gian trôi cũng cuốn theo tuổi xuân, khát khao tuổi trẻ để họ trơ trọi với nỗi thất vọng cùng cực.

3. Cách dùng những hình ảnh so sánh trong đoạn trích có gì đặc sắc?

_ Để làm nổi bật tình cảnh éo le, đáng thương của người cung nữ, tác giả Nguyễn Gia Thiều đã sử dụng nhiều hình ảnh so sánh độc đáo.

+ Trước hết, người cung nữ tự bộc bạch nỗi lòng cô đơn, đau khổ của mình khi sống ở cung cấm. Những người cung nữ chỉ mong một lần được vua nhìn đến, một lần được hưởng hạnh phúc, tình yêu như những người phụ nữ bình thường. Nhưng vua chúa có biết bao nhiêu giai nhân bên cạnh, bao giờ mới có thể nhìn đến những con người nhỏ bé như những người cung nữ. Người cung nữ trong bài thơ này đã so sánh mình như một bông hoa đẹp, nhưng bị lãng quên nên trở nên xơ xác, điêu tàn
“Hoa này bướm nỡ thờ ơ
Để gầy bông thắm, để xơ nhụy vàng”

_ Cuộc sống nơi cung cấm khiến những người cung nữ ý thức sâu sắc được sự tàn phá khủng khiếp của nỗi cô đơn sầu muộn, nó có thể “giết” con người ta trong đau đớn, tuyệt vọng nhất:

“ Giết nhau chẳng cái lưu cầu
Giết nhau bằng cái u sầu, độc chưa?”

+ Bài thơ không chỉ là sự bày tỏ nỗi niềm cô đơn sầu muộn của người cung nữ mà còn là sự thể hiện những bức bối, khát khao hành động phá vỡ những khuôn khổ chật hẹp tù túng đó. Nguyễn Gia Thiều đã thể hiện khát vọng ấy của người cung nữ thông qua một sự so sánh đầy táo bạo, mạnh mẽ:

“Dang tay muốn dứt tơ hồng
Bực mình muốn đạp tiêu phòng mà ra”

4. Phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ để thể hiện tâm trạng nhân vật.

– Tác giả Nguyễn Gia Thiều vô cùng linh hoạt trong việc sử dụng ngôn ngữ nhằm biểu đạt được sâu sắc nhất tình cảnh đáng thương, tâm trạng sầu muộn, u ám của người cung nữ:
+ Tác giả dùng những từ ngữ hán việt để khắc họa lại khung cảnh nơi cung cấm .
+ Đưa vào thơ những điển tích, điển cố của Trung Hoa để làm nổi bật tình cảnh đáng thương của người cung nữ.
+Ngôn ngữ bình dân, thông tục để nói lên những bức bối, khát khao giải phóng đầy tính bản năng của người cung nữ.
– Những ngôn ngữ mà tác giả sử dụng có tính đa nghĩa, gợi cảm mạnh mẽ:
+ Chơi hoa cho rữa nhụy dần lại thôi
+ Gương loan bẻ nửa,dài đồng xé đôi
+ Để gầy bông thắm, để xơ nhụy vàng

5. Chỉ ra diễn biến tâm trạng của người cung nữ trong đoạn trích

Tâm trạng của người cung nữ cũng có sự biến chuyển theo thời gian:
+ Lúc đầu tâm trạng thất vọng, chán chường
+ Tâm trạng bế tắc, u uẩn
+ Buồn thương đến quằn quại, tức tối
+ Tuyệt vọng, uất hận muốn phá tan khuôn khổ của cung cấm để tìm tự do cho mình.

6. Thân phận bi thảm của người phụ nữ được phản ánh như thế nào?

– Người cung nữ sống trong cung cấm nhiều luật lệ hà khắc, lại thường xuyên phải đối mặt với những trò tiểu nhân tranh đấu giữa những cung nữ trong cung cấm. Những cung nữ bé nhỏ chỉ có thể khắc khoải chờ mong từ ngày này qua tháng khác.Nhưng hi vọng ấy quá mong manh, chẳng thể thành hiện thực, họ phải chôn vùi tuổi xuân, bao khát khao hạnh phúc nơi cung cấm.
– Ở đây, họ chết dần chết mòn không phải là sự hủy diệt của đao kiếm, chiến tranh mà họ chết dần bởi sự tra tấn của nỗi cô đơn, của những nỗi tuyệt vọng trong đau đớn mà không ai có thể hiểu nổi.

Bởi Cô Bình

Dạy văn quan trọng nhất là truyền cảm hứng. Giáo viên say mê môn văn thì bằng mọi cách làm cho học sinh cũng cảm thấy hay, rung động như mình.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *